naar top
Menu
Logo Print
09/05/2019 - TOM DEJONGHE

WATERINFILTRATIE VIA BESTRATING: DIT ZIJN DE OPTIES

Hoe beantwoorden aan wettelijke verplichting?

Dankzij waterdoorlatende en -passerende bestrating in de tuin en op de oprit infiltreert regenwater in de grond daar waar het neervalt. Zo raken onder meer de rioleringen niet meer overbelast, wat ons allemaal heel wat waterellende bespaart. Vandaar dat Vlaanderen in heel wat situaties regeninfiltratie verplicht heeft gemaakt. Hiervoor hebben u en uw klant de keuze uit heel wat verschillende oplossingen, waarmee mooie combinaties van verhardingen en groenpartijen te creëren vallen.

bestratingOok met blauwe natuursteen van Carrières du Hainaut kunt u een waterdoorlatende verharding aanleggen

TYPES

Er bestaat zowel waterdoorlatende als waterpasserende bestrating/verharding voor tuinen, opritten ... De eerste is poreus: het water loopt dwars door de steen heen naar de ondergrond. De tweede heeft bredere voegen of langs de zijkanten of op andere plaatsen grote holtes, waarlangs het water in de ondergrond loopt.

Vaak wettelijk verplicht

Beide opties laten een infiltratie van het regenwater in de bodem toe. In Vlaanderen is dit verplicht voor percelen vanaf 250 m², alle nieuwbouw of renovaties met een dakoppervlak vanaf 75 m² of een uitbreiding van meer dan 50 m². Gemeenten en provincies kunnen echter nog eigen, strengere regels hanteren. Steeds meer oppervlakten worden vandaag immers verhard, waardoor het regenwater minder goed op een natuurlijke manier in de ondergrond kan wegsijpelen. Dus loopt heel wat hemelwater via de rioleringen en de weinig resterende waterlopen weg, waardoor de riolen bij hevige regenval mogelijk overbelast raken en straten blank komen te staan. Wat zijn nu de opties?

bestratingWaterdoorlatende en -passerende materialen vallen ook mooi te combineren (Coeck)

STRAATSTENEN

Betonstraatstenen met verbrede voegen

Deze zijn aan de zijkanten voorzien van brede nokken of afstandshouders, waardoor er brede voegen ontstaan waarlangs het water naar de fundering en de ondergrond wordt afgevoerd. Het voegenaandeel moet minstens 10% bedragen, volgens de Technische Voorschriften PTV 126. De doorlatendheidscoëfficiënt van het voegvullingsmateriaal moet minimaal 5,4 x 10-4 m/s bedragen.

Betonstraatstenen met drainageopeningen

Door hun vorm infiltreert het water door openingen die na het leggen van de stenen ontstaan. Het drainageaandeel dat u met deze betonstenen creëert, moet opnieuw minstens 10% bedragen, volgens de Technische Voorschriften PTV 126. De doorlatendheidscoëfficiënt van de voegvulling moet 5,4 x 10-4 m/s bedragen.

Poreuze betonstraatstenen

Deze laten water door dankzij hun poreuze betonsamenstelling. Het infiltratievermogen van deze stenen moet gemiddeld minimaal 5,4 x 10-4 m/s zijn. De stenen hebben een lagere splijttreksterkte (> 2,5 MPa), maar sluiten mooi aan, waardoor ze makkelijker begaanbaar zijn. Over het algemeen bestaan betonstraatstenen zowel zonder als met tal van kleuren. Ook vindt u ze in heel wat formaten.

Kleiklinkers

Ook klinkers uit klei kunnen water doorlaten, via bredere voegen (met afstandshouders). Deze vindt u eveneens in meerdere kleuren.

Grasbetontegels

Ook deze kunt u als waterpasserende bestrating gebruiken, op voorwaarde dat ze op een doorlatende structuur liggen en dat u de openingen met steenslag vult of er gras in laat groeien. Deze stenen moeten voldoen aan de PTV 126. De openingen bedragen minstens 25% van de totale oppervlakte, waardoor het water goed infiltreert.

bestratingDe Aviena Circle waterdoorlatende betonstraatstenen van Ebema_Stone&Style laten speels gebruik toe

Verdere kenmerken

Door de brede voegen van de waterpasserende kleiklinkers infiltreert water sneller, met dus minder kans op groengroei. Waterdoorlatende, poreuze straatstenen zijn praktisch in gebruik, maar zijn gevoeliger voor vervuiling van het oppervlak (bv. mosgroei), vallen moeilijker te reinigen en slibben mogelijk dicht. Zo heeft elke optie haar voor- en nadelen.

STEENSLAG, GRAS

Grind en andere steenslag

Ook siergrind en andere grind- en steenslagsoorten (in tal van kleuren, formaten en materialen) laten water door. Hiermee legt u halfverharding aan, met een open structuur. Belangrijk is dat dit materiaal geen nulfractie bevat. Het moet ook goed aangelegd zijn, zodat het water voldoende kan infiltreren en er zich geen mos vormt. Vandaar dat het een goed idee is om steenslag te combineren met grindplaten uit kunststof. Die zorgen voor meer sterkte en stabiliteit bij verkeer. De mat verdeelt de druk van een voertuig beter en voorkomt dat de steenslag niet in de ondergrond wordt geduwd. Alle grind blijft mooi op zijn plaats en het oppervlak oogt egaal. Ofwel heeft de mat een honingraatstructuur, ofwel vertoont ze wigvormige ruimten in alle richtingen, waarin het vulmateriaal zich door belasting steeds vaster zet.

Verder bestaan grindplaten zowel voor fijne als grote steenslag, en in verschillende kleuren, passend bij die van het grind, zodat het niet stoort wanneer de mat wat zichtbaar is. Bovendien gaat een stabilisatiemat de groei van onkruid en plantenwortels tegen, als er onderaan geotextiel tegen kleeft of indien de mat een fijn raster vertoont.

Graskunststofplaten

Met graskunststofplaten uit kunststof verkrijg je een berijdbaar grasperk, zonder spoorvorming, gaten en waterplassen. Volgens een fabrikant leidt de optimale celgrootte van zijn platen tot een hoge plantenconcentratie en een goede wortelgroei. Zo blijft het oppervlak op lange termijn waterdoorlatend. U herintroduceert er groen mee, waartoe de overheid soms ook verplicht, dat toch bruikbaar blijft en dat helpt om regenwater verantwoord te beheren. Eventueel kunt u de platen ook al met gras aankopen, voor een snelle ingebruikname.

NOG ENKELE ANDERE OPTIES

bestratingBij deze kleiklinkers van Wienerberger passeert het water via de brede voegen

Daarnaast kunt u ook nog kiezen voor drainerend asfalt, met kunsthars gebonden steenslagverhardingen, flagstones of stapstenen, kasseien met afstandshouders, natuursteenklinkers, grote tegels met een gatenpatroon voor split of plantjes … of met blauwe natuursteen, bijvoorbeeld van Henegouwen, beschikbaar in heel wat afwerkingen en formaten, eventueel met voegen van 3 tot 4 cm met gras.

WELKE WATERDOORLATENDE VOEGMATERIALEN?

U vindt heel wat speciaal ontwikkelde voegmortels: drainerende basisvoegmortel met één component die onkruid en kruipend ongedierte tegenhoudt, een flexibele versie daarvan die uitzetten/krimpen beter opvangt … Daarnaast bestaat er waterdoorlatend voegzand dat onkruid afremt. Net als een nieuw, waterdoorlatend voegmiddel zonder cement, geschikt voor tegels en kasseien. En waterdoorlatend, polymeergebonden voegzand, dat na verdichting en bewatering hard wordt, maar tegelijk ook flexibel. Het vangt zo bewegingen in de ondergrond op en verhindert opnieuw onkruid en kruipend ongedierte. Een ander polymeerzand houdt stenen sterk op hun plaats, ook in hellingen.

IN DE PRAKTIJK

In theorie kunt u op elke bodem waterdoorlatende/-passerende bestrating aanleggen. Hoe hoger de doorlatendheid van de bodem, hoe eenvoudiger wel de opbouw. Met een zware leem- en kleilaag of een grondwaterpeil kort onder het maaiveld moet u in een dikkere opbouw voorzien, om het water te bufferen. Laat de bodem minder dan 10-5 m/s water door of is de grondwaterspiegel te hoog, dan kunt u ook een drainagekoffer en/of drainageleidingen aanbrengen, en het water bufferen, zodat het geleidelijk aan in de bodem sijpelt (grind zal al 30% van het water in de opbouw bufferen). Ga voor de benodigde buffercapaciteit in uw situatie uit van de Vlaamse gewestelijke stedenbouwkundige verordening inzake hemelwaterputten, infiltratie- en buffervoorzieningen en gescheiden lozing van afval- en hemelwater, of van de KMI-gegevens over regenintensiteit.

Belang van goede onderbouw

Belangrijk is dat alle waterdoorlatende/-passerende toplagen gecombineerd worden met een juiste, doorlatende onderbouw. Ook bij steenslag- en graskunststofplaten moet de ondergrond stabiel, egaal en waterdoorlatend zijn. Het bodemleven moet bovendien overal vlot aan kunnen, om de doorlatendheid op lange termijn te garanderen. Dichtslibbende lagen zijn daarbij uit den boze. Daarom vermijdt een gesproken bedrijf bijvoorbeeld antiworteldoeken.

bestratingDankzij grindkunststofplaten, zoals deze Gravel-Blockmat van Tuinmaterialen Meynen, blijft alle grind mooi op zijn plaats liggen en oogt het oppervlak egaal

Hoe bestrating in het algemeen aanleggen?

We volgen een voorbeeld voor een zachtere ondergrond, weliswaar in grote lijnen. Eerst graaft u het baanbed uit. Dan plaatst u geotextiel, met daarover een goed waterdoorlatende en dragende fundering uit zo groot mogelijke, ongebonden steenslag (0/32 met een kleine fractie fijn materiaal) of drainerend schraal beton. Plaats bij een weinig doorlatende ondergrond ook een onderfundering in hetzelfde materiaal. Verdicht de (onder)fundering goed. Daarop komt eventueel geotextiel, (tweede geotextiel volgens een fabrikant niet nodig als je de fundering voldoende verdicht hebt) met erboven bv. gebroken steenslag (2-7 cm), lava gecombineerd met moraine split of drainerende mortel (4 cm voor tuin/terras) en de bestrating zelf, zoals klinkers. Voeg op met hetzelfde materiaal als het legbed. Tril af en voeg eventueel opnieuw in. Voorzie ook nog in 1 tot 2% helling naar de beplanting toe. Een bedrijf haalt ook een andere methode aan, waarbij bestrating op gebroken puin wordt geplaatst, met een egalisatielaag van fijn grind of brekerszand.

Hoe gras-/grindkunststofplaten aanleggen?

Legt u een grindmat aan, plaats dan een goed aangedrukte nivelleringslaag boven de fundering. Voorzie in een boord van 1,5 tot 2 cm boven het grind. Plaats de platen en snij ze waar nodig bij. Verdeel dan grind type 6/10 of 8/15 met een hark over de cellen van de mat. Vermijd daarbij mobiele belasting op de mat, vooraleer die gevuld is. Leg de laag 1 tot 2 cm dikker dan de mat, voor een goed resultaat. Stamp ten slotte het grind stevig aan. Bij een graskunststofplaat zorgt u ervoor dat de fundering ook voldoende vruchtbaar is, en werkt u die af met een vruchtbare egalisatielaag, zonder een tweede laag geotextiel. Vervolgens werkt u de boorden af en legt u de platen (waar nodig bijgesneden). U vult ze met een vulsubstraat, bezemt de tegels af en zaait ten slotte het gras. 

Met dank aan: ABW bvba, ACO, Bostik, Carrières du Hainaut, Coeck, Disaghor-Dockx, Ebema_Stone&Style, ECCO Products, ELS-Garden, Nidaplast, Nijst Natuursteen, MBI, Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw (OCW), Tuinmaterialen Meynen, Van Dijck, Vandix en Wienerberger