naar top
Menu
Logo Print
27/09/2019 - TOM DEJONGHE

VERTICUTEREN IN HET NAJAARWINT AAN BELANG

GEEF GAZON OOK IN NAJAAR ZUURSTOFKUUR

Ook in september-oktober kan een gazon baat hebben bij een onderhoudsbeurt. Zeker wanneer het een zomer lang gemulcht werd. Maar ook doordat gras het tegenwoordig hard te verduren krijgt tijdens de steeds heter wordende zomers en omdat u zo het mos een halt toeroept in zijn lievelingsseizoen: het koudere, koelere, vochtigere najaar. Belangrijk daarbij is dat u eerst in de lengte en dan in breedte verticuteert (of omgekeerd), daarbij niet ploegt maar over het gras schraapt, en dat u het losgemaakt materiaal opruimt.

Deze verticuteermachine verzamelt het mos op een berm, wat het opruimwerk minder arbeidsintensief maakt

VILTLAAG

Wat is het?

Onkruid, afgevallen bladeren, afgestorven gras en de versnipperde restjes van een maaibeurt: ze komen allemaal op het gazon terecht. Hierdoor ontstaat er een viltlaag op de grond, die na verloop van tijd steeds dikker wordt.

Welke gevolgen?

Op zich is die laag normaal, elk gazon heeft er in meer of mindere mate last van. Maar de viltlaag kan wel nadelige gevolgen hebben voor de grasmat. Enerzijds kunnen zuurstof, water en voedingsstoffen zo niet meer in de grond dringen. Anderzijds is de laag een voedingsbodem voor mossen, schimmels en ziektes. Met als gevolg dat het gras geleidelijk aan verdrongen wordt door onkruid en mos en verstikt. Uiteindelijk blijft er meer mos dan gras over.

 

VERTICUTEREN

Manueel of machinaal

Het is precies de viltlaag die we tijdens het verticuteren mechanisch verwijderen. Zo krijgt de bodem de nodige zuurstof en kan het gras weer voedingsstoffen opnemen. In principe is het perfect mogelijk om kleine oppervlakten manueel te verticuteren met een verticuteerhark of -kam. Dat is een goedkope oplossing, maar vergt ook veel tijd en fysieke kracht. Wilt u professioneel aan de slag, dan is een verticuteermachine een absolute must.

Hoe gaat u te werk?

Vóór de behandeling maait u het gras tot zo'n twee à drie centimeter hoogte. Tegelijk verwijdert u takken en ander grof afval. Vervolgens verticuteert u het best in twee richtingen, bijvoorbeeld eerst in de lengte en daarna in de breedte van het gazon. Zo bent u er zeker van dat het volledige grasperk met de messen bewerkt is. Bepaalde verticuteermachines verzamelen het mos meteen op een berm, wat het arbeidsintensieve opruimwerk minder lastig maakt. Andere modellen hebben een vergaarbak die u regelmatig (ongeveer om de tien meter) moet ledigen. Bij de meeste machines komt het losgemaakte materiaal op de grasmat terecht. In dat geval kunt u sneller doorwerken, maar moet u het restafval met de hark verzamelen en verwijderen. Welk systeem u uiteindelijk gebruikt, is een kwestie van voorkeur.

Schrapen, niet ploegen

Gaat u met de verticuteermachine aan de slag, let er dan op dat de messen puntig zijn, zodat ze mos en vilt goed van de grasmat schrapen. Het is weliswaar niet de bedoeling dat de messen door de grond ploegen. Het volstaat dat ze de bodem net raken. Waarom precies? Ten eerste heeft het geen zin om de messen te diep in het gras te laten snijden. De viltlaag is immers oppervlakkig en mos heeft geen wortels. Tegelijk zou te diep snijden ervoor zorgen dat de toplaag sneller uitdroogt, waardoor het gras moeilijker herstelt. De diepte van de messen kunt u instellen door de hoogte van de voorwielen te veranderen, en waar nodig ook de positie van de achterwielen bij te regelen. Zo compenseert u tegelijk eventuele slijtage van de messen.

Door in het najaar te verticuteren, roept u ook de groei van mos een halt toe

ZOWEL IN VOOR- ALS NAJAAR

Doorheen het jaar zijn twee momenten ideaal om het gazon op te frissen met een verticuteerbeurt. Ten eerste in het voorjaar (rond april). Dan is het gras het sterkst en gaat het een groeiperiode tegemoet. Laat de messen daarbij gerust tot zo'n drie millimeter diep gaan, om het gras alle lucht te geven dat het nodig heeft. Maar ook in het najaar (rond september-oktober) heeft een grasmat nood aan een onderhoudsbeurt met een verticuteerhark of -machine.

Waarom ook in najaar?

Zeker wanneer het gazon een zomer lang gemaaid werd met een mulchmaaier (waarover straks meer), heeft er zich in het najaar mogelijk een dikke laag dood organisch materiaal op het gras verzameld. Bovendien krijgt het gazon het tijdens de steeds heter wordende zomers hard te verduren. Door hitte of droogte sterft tijdens deze warme maanden bijgevolg veel gras af. En ook dat dode materiaal voegt zich aan de viltlaag toe. Ten slotte roept u, door te verticuteren, de groei van mos een halt toe. Op arme gronden heeft mos het tijdens de vochtige, koelere, donkere herfst prima naar zijn zin. Door nu te verticuteren vermijdt u dus dat het gazon door mos overwoekerd raakt.

Maar let wel op

In het najaar kan het gras zich minder goed herstellen. Beperk de diepte van de messen daarom tot één à twee millimeter. Heeft het gazon tijdens de zomer substantiële schade opgelopen, dan kunt u in het najaar desnoods nog een tweede keer verticuteren.

 

IMPACT VAN MULCHMAAIERS

Mulchmaaiers hebben het afgelopen decennium enorm aan populariteit gewonnen. Deze maaiers bieden dan ook veel voordelen: minder afval en gedoe, terwijl het versnipperde gras ook een laag natuurlijke meststof voor het gazon biedt, wat de grasgroei bevordert. Toen de mulchmaaiers op het toneel verschenen, zag het er even naar uit dat verticuteren niet meer nodig zou zijn. Dat was mogelijk goed nieuws, want verticuteren is een tijdrovend en fysiek belastend karwei.

Viltlaag is niet verdwenen

Maar mulchmaaiers hebben ook een belangrijk nadeel. Terwijl een dunne laag humus inderdaad bevorderlijk is voor een gezonde ondergrond, hoopt de hoeveelheid organisch afval zich snel op, maaibeurt na maaibeurt. Versnipperd gras bevat immers veel lignine, wat langzaam afbreekt. Telkens een grasmat met een mulchmaaier gemaaid wordt, komt er dus een nieuwe laag versnipperd grasmateriaal op de bodem terecht, nog voordat de vorige laag de kans kreeg om af te breken. Ook met mulchmaaiers steekt het probleem van de viltlaag dus de kop op. En nu het gebruik van herbiciden aan banden is gelegd, rest er ook geen alternatief meer, buiten verticuteren, om onkruid, mos en andere planten uit het gazon te verwijderen. Mechanisch verticuteren is met andere woorden meer dan ooit actueel, ook in het najaar.

Bemest de bodem extra en zaai door op kale plekken na het verticuteren, zeker in het najaar

TIMING IS ALLES

Het is echt cruciaal dat u een grasmat op het juiste tijdstip verticuteert. Verticuteren is namelijk een ingrijpende behandeling voor het gazon, en het is onvermijdelijk dat het enige schade zal oplopen. Let er dus zeker op dat de timing een optimaal herstel mogelijk maakt. Verticuteren doet u beter niet in de zomer en winter. Tijdens de zomer heeft het gras immers energie nodig om droogte en hitte te overleven. U verticuteert dus ook het best niet wanneer de weerman of -vrouw extreem warm weer aankondigt, of vlak na een hittegolf. Tijdens de winter kan het gras dan weer onvoldoende herstellen. Ook dan is verticuteren dus geen goed idee, net als bij vorst in het algemeen. Wees ook voorzichtig met jong gras: verticuteer graszoden pas na één jaar en ingezaaid gras pas na drie jaar.

Nabehandeling

Na een verticuteerbeurt kan het gras er aanvankelijk flink gehavend uitzien. Dat is echter normaal. U kunt van de gelegenheid gebruikmaken om de bodem na het verticuteren te bemesten en indien nodig op kale plekken wat gras door te zaaien (waarbij graszaad in de bodem wordt gebracht en zo de slaagkansen significant toenemen). Vooral na het verticuteren in het najaar is dat een goed idee. De weersomstandigheden zijn dan immers ideaal om te bemesten en door te zaaien. Zo groeit het gras ook dichter, waardoor onkruid weer minder kans krijgt. Geef het gras speciale herfstmeststof met extra kalk om de winter goed door te komen. En is straks de winter voorbij, verwelkom het frisse gras dan met speciale meststof om de groei te bevorderen. Door door te zaaien, te bemesten en te verticuteren blijft het gazon jong en sterk. 

Met dank aan: Eliet, Jo Beau, MTD Products